Vượt qua gần 1200 ý tưởng tham gia APEC Innovation lần thứ nhất, 15 đội thi xuất sắc nhất đã tiến vào Vòng chung kết thuyết trình trực tiếp. Tìm hiểu những điểm đặc biệt của 5 ý tưởng thuyết trình đầu tiên.
Màng phủ sinh học từ vỏ cà phê
Hiện nay, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức về suy thoái đất, ô nhiễm môi trường do lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, cũng như lượng chất thải nông sản chưa được tận dụng hiệu quả. Một trong số đó là vỏ cà phê, sản phẩm phụ của ngành trồng cà phê, chiếm hàng triệu tấn mỗi năm nhưng phần lớn chưa được xử lý hoặc chỉ dùng làm chất đốt, gây ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, nhiều nông dân phải sử dụng màng phủ nông nghiệp từ nhựa, gây ô nhiễm đất và khó phân hủy.
Phát triển màng phủ sinh học từ vỏ cà phê, một giải pháp thay thế màng phủ nhựa truyền thống trong nông nghiệp. Màng phủ này có thể giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, cải thiện độ màu mỡ của đất và tự phân hủy sau một thời gian sử dụng, giúp giảm tác động tiêu cực đến môi trường.
Khi trải trên mặt đất, màng phủ này có tác dụng:
● Giữ ẩm cho cây trồng, hạn chế sự bốc hơi nước, giảm nhu cầu tưới tiêu.
● Ngăn chặn cỏ dại, giảm công làm cỏ và sử dụng thuốc diệt cỏ.
● Cải thiện độ màu mỡ của đất, vì sau khi phân hủy, màng sẽ cung cấp thêm chất hữu cơ cho đất.
● Giảm tác động tiêu cực đến môi trường, không gây ô nhiễm đất như màng nhựa truyền thống.
BioBrick – Gạch sinh học cứng chắc, không cần nung
Ngành công nghiệp sản xuất gạch nung là một trong những nguồn phát thải CO₂ lớn, chiếm khoảng 8% lượng khí thải carbon toàn cầu. Quy trình nung gạch ở nhiệt độ cao (khoảng 900 – 1.100°C) tiêu tốn nhiều nhiên liệu hóa thạch và gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh khiến nhu cầu vật liệu xây dựng ngày càng tăng, đòi hỏi giải pháp sản xuất gạch bền vững hơn, thân thiện với môi trường mà vẫn đảm bảo độ bền và chi phí hợp lý.
BioBrick – Gạch sinh học cứng chắc, không cần nung” là một giải pháp đột phá nhằm giải quyết vấn đề phát thải CO₂ lớn từ ngành công nghiệp sản xuất gạch nung truyền thống. Ý tưởng này ứng dụng công nghệ kết tủa canxi cacbonat bằng vi khuẩn (MICP) để tạo ra gạch không nung, giảm đáng kể lượng khí thải CO₂ và tiết kiệm năng lượng sản xuất. BioBrick sử dụng các vật liệu tái chế như cát hoặc phế thải công nghiệp và vi khuẩn Sporosarcina pasteurii để liên kết các hạt cát, tạo ra sản phẩm có độ cứng và khả năng chịu lực cao, tương đương gạch nung hoặc bê tông nhẹ. Đây là một bước tiến quan trọng hướng tới xây dựng bền vững, thân thiện với môi trường và có tiềm năng thay thế gạch nung truyền thống.
Sản xuất vật liệu phủ rơm rạ chống bốc hơi nước và cỏ dại cho cây trồng
Trong những năm gần đây, tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch diễn ra tràn lan tại các vùng nông thôn gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và góp phần làm gia tăng khí nhà kính. Trong khi đó, rơm rạ lại là nguồn nguyên liệu sinh khối quý giá có thể tái chế thành các sản phẩm hữu ích. Vì vậy, việc tận dụng rơm rạ để tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường thay vì đốt bỏ là một giải pháp cần thiết.
Vật liệu phủ từ rơm rạ được sản xuất nhằm giảm bốc hơi nước và hạn chế cỏ dại cho cây trồng. Rơm rạ sau thu hoạch được xử lý, ép thành tấm hoặc cuộn phủ, có khả năng giữ ẩm, điều hòa nhiệt độ đất và ngăn ánh sáng đến cỏ dại. Giải pháp này thân thiện môi trường, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giảm chi phí sản xuất.
MYCOPACK – Bao bì, túi, hộp đựng đồ sinh học làm từ sợi nấm
Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp với nguồn nguyên liệu sinh học tại chỗ dồi dào như nấm, mùn gỗ, rơm rạ, vỏ dừa,… và trình độ khoa học kĩ thuật đang được cập nhật cải tiến từng ngày, nhu cầu bảo vệ sức khỏe, môi trường sống tăng cao. Vì vậy việc phát triển vật liệu sinh học trong việc thiết kế bao bì, túi đựng, hộp đựng đang là vấn đề cấp thiết – vì đây là những đồ dùng thông dụng trong buôn bán cũng như đời sống hàng ngày.
Trong bối cảnh ô nhiễm nhựa đang đe dọa hệ sinh thái và sức khỏe con người, ý tưởng về MYCOPACK xuất hiện như cánh tay nối dài của nền kinh tế tuần hoàn: tận dụng phụ phẩm nông nghiệp (rơm, vỏ trấu, bã mía…) làm cơ chất, kết hợp sức mạnh kết dính tự nhiên của sợi nấm (mycelium) để tạo ra bao bì, túi, hộp sinh học có độ bền cơ học cao. Với kì vọng khả năng chịu lực tương đương nhựa EPS linh hoạt trong thiết kế, đồng thời không cần nhiệt độ cao hay hóa chất độc hại để sản xuất, phân hủy hoàn toàn trong môi trường tự nhiên chỉ sau 4–6 tuần và tạo phân bón giàu dinh dưỡng. Hi vọng MYCOPACK không chỉ thay thế túi, hộp nhựa truyền thống mà còn đóng góp chuỗi giá trị “từ đất đến đất”, biến “rác” thành tài nguyên và truyền cảm hứng cho tương lai xanh bền vững.
“Với MYCOPACK, chúng tôi không chỉ đóng gói sản phẩm, mà còn đóng gói hy vọng về một tương lai xanh – từ đất trở về đất, vì hành tinh và thế hệ mai sau!” – Chia sẻ từ đội thi.
FoodScan – Máy quét thành phần và chất lượng thực phẩm
Trong thời đại ngày nay, thực phẩm bẩn, chứa hóa chất độc hại và không rõ nguồn gốc đang trở thành mối lo ngại lớn của người tiêu dùng. Theo nhiều nghiên cứu, việc sử dụng thực phẩm kém chất lượng có thể gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng như ung thư, béo phì, tiểu đường, dị ứng thực phẩm. Tuy nhiên, người tiêu dùng hiện nay không có cách nào đơn giản và nhanh chóng để kiểm tra thành phần và chất lượng thực phẩm họ mua.
Ý tưởng về FOODSCAN – một thiết bị cầm tay có thể quét và phân tích thành phần dinh dưỡng, chất gây hại và độ tươi của thực phẩm – ra đời nhằm giúp người tiêu dùng kiểm soát tốt hơn chất lượng thực phẩm mà họ sử dụng hàng ngày.
Foodscan cung cấp một giải pháp công nghệ tiện lợi và đáng tin cậy giúp người tiêu dùng có thể kiểm tra thành phần, chất lượng thực phẩm ngay tức thì, từ đó đưa ra quyết định tiêu dùng an toàn hơn, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trên đây là 5 ý tưởng đầu tiên thuyết trình tại Chung kết trực tiếp APEC Innovation 2024-2025. Cùng tìm hiểu những ý tưởng tiếp theo trong các bài viết kế tiếp.